Παρμενίδης

Παρμενίδης

Αρχαίος Ελληνας φιλόσοφος, γεννημένος στην Ελέα της Κάτω Ιταλίας το 515 πΧ. Μαθήτευσε δίπλα στον Ξενοφάνη , όπου και υπήρξε ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της Ελεατικής Σχολής. Εμφανίζεται στην Αθήνα γυρω στο 450 πΧ όπου και σύμφωνα με μαρτυρία του Πλάτωνα συναντά τον τότε νεαρό Σωκράτη.

Ο Παρμενίδης φαίνεται να είναι από τους πρώτους τους οποίους ακολουθούν  το μονοπάτι της αφηρημένης σκέψης αφήνοντας τον νου να μένει ακλόνητος από τις ψευδαισθήσεις της φαινομενικής κίνησης και μεταβλησίας της φύσης. 'Ο,τι φαντάζονται οι άνθρωποι για το σύμπαν, ό,τι κι αν νομίζουν πως βλέπουν και ακούν και αισθάνονται είναι καθαρή αυταπάτη.Η κίνηση ,η αλλαγή η πολυμορφία των πραγμάτων, για τον Παρμενίδη, δεν είναι αληθινές και πραγματικές, αλλά αποτελούν απατηλή γνώμη των ανθρώπων. Μόνο ο νους μπορεί να φτάσει στην αληθεια και ο νους είναι αυτός που αποδεικνύει αδιαμφισβήτητα ότι η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική από αυτή των αισθήσεων. Μονάχα η νόηση δίνει πραγματική και ταυτόσημη με το "είναι" γνώση. Αντίθετα, οι αισθησεις δίνουν την επιφάνεια μόνο των πραγμάτων χωρίς να αποκαλύπτουν την ουσία τους. Ο κόσμος για τον Παρμενίδη "είναι" δηλαδή υπάρχει. Το "είναι" γίνεται γνωστό μόνο με το νου ,γιατί η σκέψη ταυτίζεται με το "είναι".Κάθε μεταβολή και κίνηση δεν υφίσταται διότι κάτι τέτοιο θα σημάινει ότι ό,τι υπάρχει μεταβάλεται σε κάτι που δεν υπάρχει ή τείνει προς κάτι ανύπαρκτο και το να πούμε πως ότι "είναι" "δεν είναι" δεν έχει νόημα.  Ο πραγματικός κόσμος λοιπόν "είναι", ούτε ήταν ,ούτε θα είναι και χαρακτηρίζεται από αμεταβλησία.

Τις φιλοσοφικές του ιδέες και τις προσπάθειές του να ερμηνεύσει τον κόσμο εκθέτει στο φιλοσοφικό ποίημά του «Περί φύσεως», από το οποίο σώζονται δυστυχώς μόνο 155 στίχοι.Παρουσιάζοντας τα φαινόμενα ως όντα , δεν ρωτά για το τι των όντων, αλλά στρέφει την προσοχή μας στο είναι. Ορίζοντας το είναι ως αυτό του οποίου δεν μπορούμε να αρνηθούμε την ύπαρξη, ούτε καν εν μέρει, ο Παρμενίδης αποκλείει οποιαδήποτε προσφυγή στην κίνηση, την αλλαγή και το γίγνεσθαι.Ο Παρμενίδης εισάγει την αντίληψη για το ενιαίο ,ομογενές, συνεχές,ακίνητο και αμετάβλητο "είναι". Το μόνο αληθινό είναι το "είναι". Το "είναι" αυτό γίνεται γνωστό μόνο με το νου ,γιατί η σκέψη ταυτίζεται με το "είναι". Μονάχα η νόηση δίνει πραγματική και ταυτόσημη με το "είναι" γνώση. Αντίθετα, οι αισθήσεις δίνουν την επιφάνεια μόνο των πραγμάτων χωρίς να αποκαλύπτουν την ουσία τους.